از زمانی که اولین غارنشین آتش روشن کرد و اولین غذای خود را پخت، صنعت لوازم خانگی راه طولانی را پیموده است. این صنعت با درآمد 680 میلیارد دلار در سال 2022، یک صنعت مهم و تاثیرگذار به حساب میآید. در این مقاله نگاهی بر وضعیت این صنعت در ایران، دستهبندی محصولات آن، وضعیت کنونی سرمایهگذاری و اشتغال، بزرگترین تولید کنندگان داخلی و خارجی میپردازیم. سپس نقش زنجیره تامین و لجستیک در صنعت لوازم خانگی را بررسی میکنیم. در این مسیر با ما همراه باشید.
صنعت لوازم خانگی، نقش مهم و برجسته ای در سودآوری و گردش مالی سالیانه کشور ایران، با جمعیت نزدیک به 90 میلیون نفر، ایفا کرده است. میتوان گفت این صنعت جایگاه دوم پس از صنعت خودرو سازی را به خود اختصاص میدهد. به همین دلیل تاثیر آن در ایجاد اشتغال و افزایش درآمد مردم انکارناپذیر است.
به طور کلی لوازم خانگی به سه نوع تقسیم بندی میشوند: لوازم خانگی کوچک، لوازم خانگی بزرگ، (کالاهای سفید)، لوازم الکترونیکی مصرفی (کالاهای سیاه).
لوازم خانگی کوچک، که به عنوان لوازم الکتریکی کوچک نیز شناخته میشوند، دستگاههای قابل حمل یا نیمه قابل حمل هستند که عموما روی میز یا بالای کانتر یا سایر دیگر سطوح قرار میگیرند. به عنوان مثال میتوان به مایکروویو، کتری، توستر، دستگاه های مرطوب کننده، غذا ساز و قهوه ساز اشاره کرد. لوازم خانگی کوچک اغلب یک نسخه خانگی و یک نسخه تجاری دارند؛ نسخه تجاری یا صنعتی به گونه ای طراحی شده است که تقریباً به طور مداوم در یک رستوران یا سایر محیط های مشابه استفاده شود.
لوازم خانگی بزرگ، که به عنوان لوازم خانگی الکتریکی بزرگ نیز شناخته میشوند، دستگاههای غیرقابل حمل یا نیمه قابل حمل هستند که برای کارهای معمول خانه مانند پخت و پز، شستن لباسها و غیره استفاده میشوند. برخی این محصولات را به عنوان کالاهای سفید نیز میشناسند، زیرا به طور سنتی رنگ سفید داشتند، اگرچه رنگهای متنوعی امروزه وجود دارد. این لوازم ممکن است دارای اتصالات الکتریکی خاص (گاز، لوله کشی، تهویههای خاص) باشند که معمولا به طور دائم به دستگاه متصل هستند. این موضوع محل قرار گیری آنها را در خانه محدود میکند.
لوازم الکترونیکی خانگی، تجهیزات الکترونیکی هستند که برای استفاده روزمره در خانههای شخصی و معمولا برای سرگرمی، ارتباطات و تفریح در نظر گرفته شده اند. به دلیل قرار گرفتن بسیاری از این محصولات در پوشش سیاه معمولا به عنوان کالاهای سیاه نیز شناخته میشوند.
سرمایهگذاری نقش مهمی در رشد و توسعه اقتصادی هر کشوری دارد. در این میان صنعت به عنوان یکی از بخشهای مهم اقتصادی به سرمایهگذاری قابلتوجهی نیاز دارد، بنابراین لازم است برای تقویت این بخش، روند سرمایهگذاری تسریع شود. صنعت لوازم خانگی به عنوان یکی از پیشرانهای اقتصاد کشور، نقش مهمی در تولید، اشتغال و صادرات دارد. در ادامه بیشتر به این موضوع میپردازیم.
به گزارش سایت حرف تو و به نقل از صحبت های رئیس هیات مدیره انجمن صنایع لوازم خانگی ایران:
از سال 1397 به دلیل تحریم های آمریکا، شرکت های خارجی دیگر نتوانستند در ایران کارکنند بنابراین شرکت های داخلی با سرمایه گذاری توانستند جای این شرکت ها را پرکنند. از سال 1398 به بعد رشد تولید رخ داد اما به دلیل شرایط تحریم، و مشکلات مبادله بانکی و همچنین بالارفتن تورم و کاهش نرخ رشد اقتصادی، قدرت خرید مردم کاهش یافت. به همین دلیل نیاز است تا توجه ویژه ای بر روی این صنعت شود. در سال 98، حدود 8 میلیون قطعه مرتبط با لوازم خانگی تولید شد که اکنون به 16 میلیون دستگاه در طول سال رسیده است. در سال 1401، رشد 25 درصدی و در 4 ماهه اول امسال رشد 14 درصدی برای این صنعت رقم خورد. که این آمارها توجیه اقتصادی سرمایه گذاری در این صنعت را نشان میدهد. اما افزایش نقدینگی، تورم بالای 50 درصد و سود بانکی 3 درصد مشکلاتی را برای کل صنعت و از جمله لوازم خانگی ایجاد کرده است. دو شاخص مهم به نام شاخص سهولت کسب و کار و شاخص رقابت پذیری در اقتصاد وجود دارد. رتبه ایران در سهولت کسب و کار از بین 190 کشور دنیا، 128 و در رقابت پذیری از بین 131 کشور، در رتبه 99 قرار دارد. این آمارها نشان دهنده سختی رقابت با کشورهای دنیا و منطقه میباشد.
در رابطه با وضعیت اشتغال در صنعت لوازم خانگی، مطابق با گزارش خبرگذاری مهر در سال 1401:
300 هزار نفر اشتغال مستقیم، 1 میلیون نفر اشتغال غیرمستقیم و 500 بنگاه نیز در این حوزه فعالیت دارند.
همچنین در بخش دیگری از این گزارش، در رابطه با میزان تولید داخلی در 9 ماهه سال 1401 و همچنین مقایسه آن با 9 ماهه سال 1400 ، نمودار زیر را میتوان ترسیم کرد.
به گزارش نشریه رسمی نمایشگاه بین المللی تهران، تولیدکنندگان برتر در صنعت لوازم خانگی به شرح زیر آورده شده است:
شرکت لوازم خانگی پارس، تولیدکننده موفق لوازم خانگی ایرانی، از سال 1354 فعالیت خود را آغاز کرده و با عرضه یخچال فریزرهای مرغوب در بازارهای داخلی و خارجی به شهرت رسیده است. این شرکت با تمرکز بر کیفیت برتر و طراحی جذاب، به یک برند قابل اعتماد تبدیل شده و سهم قابل توجهی از بازار لوازم خانگی مدرن را به خود اختصاص داده است.
شرکت سمارت با نام صنام الکترونیک یکی از شرکتهای مطرح لوازم خانگی ایرانی است که از سال ۱۳۷۲ فعالیت خود را آغاز کرده است. این شرکت با تیم فنی بسیار ماهر خود را به عنوان یکی از پیشروترین تولیدکنندگان لوازم خانگی بزرگ معرفی کرده و در بازارهای داخلی و خارجی شناخته شده است.
از جمله برندهای معروف در تولید لوازم خانگی بزرگ، امرسان است که به نامی معتبر در این صنعت تبدیل شده است. امرسان فعالیت خود را به عنوان یک تولیدکننده موفق لوازم خانگی ایرانی آغاز کرد و در طول سالها به شهرت رسید. این برند طیف گستردهای از یخچال و فریزر را با کیفیت عالی ارائه میدهد که دوام طولانی مدت را تضمین میکند .
در ادامه این گزارش شرکتهای ایران شرق، بنس، بیمکث، ارشیا الکتریک، همالیا و درسا قرار گرفته بودند.
براساس گزارش statistica شش تولیدکننده برتر لوازم خانگی در جهان از درآمد 10 میلیارد دلاری فراتر رفتند و شرکت Haier در سال 2022 با درآمد حدود 35 میلیارد دلار در رتبه اول قرار گرفت. و سایر شرکتها که درآمد سالانه آنها بالاتر از 10 میلیارد دلار است عبارتند از:
Haier – LG – Whirpool – Midea – BSH – Electrolux
شایان ذکر است که انتظار میرود صنعت لوازم خانگی با نرخ رشد ترکیبی سالانه 6.7% رشد کند و تا سال 2026 نزدیک به 700 میلیارد دلار برسد. بزرگترین شرکت های لوازم خانگی در جهان همچنان به نوآوری و افزودن فناوری جدید به محصولات ادامه میدهند تا آنها را برای مصرفکنندگان جذابتر کنند. در ادامه به معرفی این 6 شرکت برتر میپردازیم.
هایر که در سال 1984 تاسیس شد، یک شرکت چند ملیتی پیشرو چینی متخصص در تولید لوازم الکترونیکی مصرفی و لوازم خانگی است. این شرکت به دلیل رویکرد نوآورانه و مشتریمحور خود در طراحی محصول، با تاکید بر کیفیت و رضایت شهرت دارد. Haier علاوه بر لوازم خانگی سنتی، در تولید لوازم هوشمند با فناوری پیشرفته نیز پیشگام است.
ال جی یک شرکت چندملیتی کره جنوبی است، که در سال 1958 تأسیس شد. این شرکت بهواسطه لوازم الکترونیکی، لوازم خانگی و محصولات مخابراتیاش شناخته میشود و طیف گستردهای از محصولات از جمله تلویزیون، یخچال، ماشین لباسشویی و گوشیهای هوشمند را تولید میکند. علاوه بر این، الجی در توسعه فناوریهای نمایشگر پیشرفته و راهحلهای خانه هوشمند نیز پیشرو بوده است.
ویرپول در سال 1911 تأسیس شد و یک تولیدکننده آمریکایی چندملیتی لوازم خانگی است. این شرکت به خاطر طیف متنوعی از محصولات خود از جمله یخچال، ماشین لباسشویی و اجاق گاز و همچنین تعهد خود به نوآوری و پایداری شهرت دارد و بیشتر بر فناوری پیشرفته و راه حل های کم مصرف تاکید میکند.
مدیا که در سال 1968 تأسیس شد، یک شرکت چند ملیتی برجسته چینی متخصص در لوازم خانگی و سیستم های HVAC است. این شرکت طیف گسترده ای از محصولات مانند کولر، یخچال، ماشین لباسشویی و لوازم آشپزخانه را ارائه می دهد. Midea که به دلیل نوآوری و تعهد به پیشرفت تکنولوژی شناخته شده است، به یک بازیگر اصلی در بازار جهانی لوازم خانگی تبدیل شده است.
BSH، بزرگترین تولید کننده لوازم خانگی در اروپا، که در سال 1967 تاسیس شد، از تولید کنندههای پیشرو لوازم خانگی مستقر در آلمان است. مجموعه این شرکت شامل طیف گسترده ای از محصولات مانند یخچال، ماشین ظرفشویی، اجاق گاز و ماشین لباسشویی است که با برندهای معروف مختلفی مانند بوش، زیمنس و گاگناو به بازار عرضه می شوند. BSH به دلیل تمرکز بر نوآوری، پایداری، و مهندسی با کیفیت بالا شناخته شده است.
شرکت الکترولوکس که در سال 1919 تأسیس شد، یک شرکت سوئدی چندملیتی تولید کننده لوازم خانگی است و بهواسطه طیف وسیعی از محصولاتش مانند یخچال، ماشین ظرفشویی، ماشین لباسشویی و جاروبرقی شناخته میشود. الکترولوکس بارها تعهد خود به ایجاد لوازم خانگی سازگار با محیط زیست را اثبات کرده است.
صنعت لوازم خانگی مانند دیگر صنایع، زنجیره تامین مخصوص به خود را دارد و با توجه به ماهیت کالا در هر کدام از این بخش های زنجیره با چالش های متفاوتی روبرو است. در ادامه به توصیف این حلقه های زنجیره تامین پرداخته و سپس چالش ها و نوآوری های این صنعت را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
زنجیره تامین صنعت لوازم خانگی با تامین مواد اولیه مانند فولاد، پلاستیک، شیشه، مس، آلومینیوم، قطعات الکترونیکی و سایر مواد مورد نیاز برای تولید لوازم خانگی آغاز میشود. این مواد خام اغلب از یک شبکه جهانی تامینکنندگان تامین میشوند و قبل از انتقال به تاسیسات تولیدی تحت کنترل و بازرسی کیفیت قرار میگیرند.
یکی از علت های افزایش قیمت لوازم خانگی در ایران، مشکلات تامین مواد اولیه به ویژه ورق گالوانیزه است که در تولید انواع لباسشویی کاربرد دارد. همچنین دلیل دیگر این افزایش قیمت عرضه پایین محصولات برند و ایجاد تقاضای انباشته است. پس میتوان گفت تامین منابع مالی، تامین مواد اولیه و رفع موانع تولید، از دغدغههای اصلی تولیدکنندگان لوازم خانگی در ایران میباشد.
در مرحلهی بعد مواد خام، به مراکز تولیدی منتقل میشوند و در آنجا تحت فرآیندهایی مانند قالب گیری، ریخته گری، مهر زنی و مونتاژ برای تولید اجزای مختلف و محصولات نهایی قرار میگیرند. مرحله تولید شامل هماهنگ سازی پیچیده ماشین آلات، نیروی کار و مواد مصرفی برای اطمینان از تولید کارآمد و کنترل کیفیت است. شرکتها و برندهای مختلف سیاستهای مختلفی را برای ساخت و مونتاژ در نظر میگیرند. برای مثال بعضی از آنها فقط مرحله طراحی و مونتاژ نهایی را انجام میدهند و فرآیند تولید قطعات را برونسپاری میکنند. در کل بهتر است که از واردات کامل لوازم خانگی اجتناب شود و سیاست بهینهای در رابطه با وارد شدن به یک بخش یا کل آن در نظر گرفته شود. در مرحله ساخت، لجستیک درون سو بسیار مهم است و بخش لجستیک میبایست مطابق با برنامه تولید اقدام به فراهم کردن مواد اولیه مورد نیاز کند. در نتیجه زمانبندی تامین مواد اولیه بسیار مهم میباشد.
پس از تولید یا مونتاژ لوازم خانگی در کارخانه، محصول طبق شرایط استاندارد بستهبندی شده در مکان مشخصی انبار میشوند.حال زمان آن رسیده است که تا مطابق با برنامه فروش به نمایندگیها و سایر مراکز توزیع ارسال گردند. در آنجا استراتژی های به خصوصی برای انبارداری و مدیریت موجودی و پردازش سفارش طراحی و اجرا میشود.
لجستیک نقش اساسی در مدیریت حملونقل و تحویل لوازم خانگی به خردهفروشان ایفا می کند. وسایل بزرگ مانند یخچال، ماشین لباسشویی و اجاق گاز اغلب به دلیل اندازه و وزنشان نیاز به جابجایی و حملونقل تخصصی دارند.
علاوه بر زنجیره تامین پیش رو، لجستیک معکوس نیز برای مدیریت بازگشت محصول و بازیافت لوازم خانگی در پایان چرخه عمرشان بسیار کلیدی است. همچنین خدمات پس از فروش، از جمله تعمیر و نگهداری، پیچیدگی بیشتری به زنجیره تامین میافزاید و نیازمند فرآیندهای لجستیکی موثر برای اطمینان از رضایت مشتری است.
لجستیک را میتوان بر حسب نیاز به مدل های مختلفی تقسیم کرد. در این بخش ما از دسته بندی درون سو (inbound)، داخلی (internal) و برون سو (outbound) برای فهم بهتر این موضوع در صنعت لوازم خانگی استفاده کرده ایم.
در بخش تامین مواد اولیه به کارخانه که لجستیک درون سو نامیده میشود، بایستی باتوجه به نیازمندی های تولید، موجودی انبار، شرایط تامین کننده های داخلی و خارجی برنامه ریزی و زمانبندی بهینه ای را برای تامین مواد اولیه ایجاد کرد. توجه داشته باشید که این بخش میتواند با توجه به انواع مختلف قطعات مورد نیاز و همچنین شرایط نگهداری مواد اولیه بسیار پیچیده شود.
در بخش بعدی یعنی زمانی که مواد اولیه وارد کارخانه میشوند (Internal logistic)، بایستی تخلیه و چیدمان اصولی در انبار صورت گیرد. با توجه به قطعات مورد نیاز در ساخت لوازم خانگی بایستی سیستم مناسبی برای ذخیره این اطلاعات در شرکت ایجاد شود و تمامی قطعات و با تگهای مناسب تا انتها تکمیل فرآیند ساخت، ردیابی شوند. این موضوع برای کنترل کیفیت و مدیریت موجودی مواد بسیار مهم است همچنین نحوه چیدمان قطعات در سهولت دستیابی آنها داخل کارخانه و استفاده بهینه از فضای کارخانه ضروری میباشد.
در بخش نهایی، نوبت به لجستیک برون سو (outbound) میرسد. این مرحله نیز با توجه به میزان تولید روزانه، فضای کارخانه، محدویت فضای مراکز توزیع و شرایط حمل، بایستی برنامه ریزی دقیق و بهینه ای برای ارسال و همچنین انتخاب نوع ناوگان حمل و نقل صورت گیرد.
صنعت لوازم خانگی با چالشهای منحصربهفرد لجستیکی، مواجه است؛ از جمله نیاز به تجهیزات حمل و نقل تخصصی، تحویل کارآمد در آخرین مرحله فرآیند، و ملاحظات زیست محیطی مرتبط با بسته بندی و حمل و نقل.
در ادامه به برخی از این چالش ها میپردازیم:
اندازه، شکل و وزنهای متنوع لوازم خانگی، موجب پیچیده شدن فرایند جابجایی و حمل و نقل این محصولات به مقصد میشود.
لوازم خانگی، بهواسطه به کار رفتن دستگاههای الکترونیکی در آنها، شکننده و حساس هستند. در این شرایط تضمین امنیت کالا در حین حمل چالش برانگیز است. راهکارهای پیشنهادی در این مرحله استفاده از انواع روشهای بسته بندی مانند بهکارگیری مواد ضربه گیر و فرآیندهای حمل تخصصی میباشد.
بسیاری از لوازم خانگی تحت نوسانات فصلی تقاضا قرار میگیرند، که منجر به چالش هایی در مدیریت موجودی، توزیع و برنامه ریزی نیروی کار میشود. در این شرایط باید از تجزیه و تحلیل داده ها برای پیش بینی تقاضا استفاده کنید و همچنین برای مدیریت تقاضا برنامه ریزی مشترک با تامین کنندگان خود در نظر بگیرید.
بسیاری از رویدادهای جهانی مانند بلایای طبیعی، بیماری های همه گیر، اختلافات تجاری و سایر موارد میتواند زنجیره تامین را مختل کند. برای این موضوع باید زنجیره تامین انعطاف پذیری بسازید، تامین کنندگانتان را متنوع کنید و استراتژی های کاهش ریسک را برای اختلالات پیش بینی نشده اتخاذ کنید.
تحویل کالا در سریع ترین زمان ممکن به ویژه برای لوازم خانگی بزرگ و سنگین اغلب پیچیده ترین و گران ترین بخش فرآیند لجستیک است. برای این چالش باید راه حل های نوآورانه استفاده کنید.
1) پروژهها و اقدامات صورت گرفته در این صنعت:
• انجام پرونده های بسیار حمل و نقل دریایی و ترانزیت اقلام لوازم خانگی از کشور چین
• ارایه خدمات متنوع حمل و نقل به منظور واردات و صادرات لوازم خانگی، از جمله خدمت تحویل کالا از درب کارخانه فرستنده تا تحویل به درب کارخانه گیرنده کالا، انجام تشریفات گمرکی در مبدا و ترخیص کالا در مقصد، حمل و نقل بین المللی کالا (به صورت دریایی، زمینی، هوایی، ریلی و چندوجهی)
• ارتباط مستمر و بلندمدت با بزرگترین تولیدکنندگان صنعت لوازم خانگی
• ترخیص اقلام لوازم خانگی در کمترین زمان ممکن
• ارایه خدمات مشاورهای برای طراحی و اجرای شبکه در شرکت های مطرح لوازم خانگی کشور و ارائه خدمات فناوری اطلاعات و امنیت شبکه در این سازمان ها
2) پروژه های قابل انجام در این صنعت:
• طراحی ساختار و شبکه زنجیره تامین صنعت لوازم خانگی
• طراحی سیستم لجستیک یکپارچه برای صنعت لوازم خانگی
• عارضه یابی یکپارچه لجستیک و زنجیره تامین صنعت لوازم خانگی
• برگزاری دوره های آموزشی تخصصی در رابطه با کلیه مباحث لجستیک و زنجیره تامین برای فعالین صنعت لوازم خانگی
• پشتیبانی کامل از کلیه خدمات مورد نیاز شرکت های فعال در صنعت لوازم خانگی در زمینه فناوری اطلاعات اعم از طراحی ساختار شبکه، اتوماسیون های یکپارچه سازمانی، سهولت در ارتباطات درون و بیرون سازمانی با استفاده از تکنولوژی Voip و امنیت اطلاعات .
گروه بین المللی نسیم اطلس با 11 سال تجربهی عملیاتی کارآمد در زمینه مدیریت لجستیک و زنجیره تامین و همکاری با شرکت های مطرح، به شناخت کامل در مورد نیازهای صنعت لوازم خانگی رسیده است و آمادگی کامل خود را جهت انجام کلیه پروژه های مطرح شده و همچنین واردات و صادرات با هدف کاهش هزینه های لجستیک و کاهش ریسک خطرات احتمالی اعلام میدارد.
خدمات کسب و کار و فرآیندهای پشتیبانی سازمان
